به دلیل برخی موانع فرهنگی و محیطی در آینده باروری به آسانی افزایش نمی‌یابد؛ زیرا کوچک‌سازی بعد خانواده امروزه به هنجاری جهان شمول تبدیل شده و بدیهی است که تغییر آن در زمانی کوتاه دشوار است. از این رو ارزش فرهنگی نهادی شده به دلیل دیرپایی و استمرار، تنها از طریق سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی فرهنگی مستمر و درازمدت تغییرپذیر خواهد بود. هدف این مطالعه نیز نشان دادن همین تأثیر و تأثرات جمعیت و فرهنگ بر یکدیگر است. این گزارش پژوهشی با عنوان «بررسی نسبت فرهنگ با تغییرات جمعیتی» توسط نظام بهرامی کمیل در سال 1396 انجام شده و دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی راهبردی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی آن را منتشر کرده است.
این پایان نامه به ارزیابی سیاست‌ها فرهنگی کنونی ایران می‌پردازد. این پایان‌نامه در مقطع کارشناسی ارشد دانشکدۀ علوم اجتماعی دانشگاه تهران رشتۀ جامعه‌شناسی توسط نوح منوری بیدگلی در سال 1389 با راهنمایی تقی آزاد ارمکی و مشاوره یوسف اباذری دفاع شده است.
این پایان نامه به آسیب شناسی اجرای سیاست‌های توسعه در ایران با تأکید بر مطالعۀ موردی قانون برنامه سوم توسعه در بخش فرهنگ پرداخته است. این پایان نامه در مقطع کارشناسی ارشد دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران توسط حمید توسلی صباغ در سال 1386 و با راهنمایی کیومرث اشتریان دفاع شده است.
گزارش «بررسی لایحه بودجه سال 1400 کل کشور؛ بودجه بخش میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری» در دی‌ماه سال 1399 توسط دفتر مطالعات آموزش و فرهنگ معاونت پژوهش‌های اجتماعی- فرهنگی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی تدوین‌شده است. گزارش حاضر به مسئله تطبیق سیاست‌ها و برنامه‌های مدنظر لایحه بودجه با اسناد بالادستی و به‌صورت مشخص قانون برنامه ششم توسعه می‌پردازد.

تحلیل برنامه ششم توسعه در حوزه فرهنگ

مقایسه نقش دولت و مجلس در بخش فرهنگی برنامه ششم توسعه

در فروردین 1396 برنامه پنج ساله ششم توسعه به تصویب مجلس شورای اسلامی می‌رسد. مرکز پژوهش‌های مجلس در مرداد 1396 گزارشی از مقایسه تطبیقی ماده‌ها و احکام حوزه فرهنگ در لایحه دولت، مصوبات کمیسیون فرهنگی، کمیسیون تلفیق و قانون مصوب منتشر می‌کند. در ادامه به مهم ترین نکات این گزارش ذیل سه عنوان لایحه دولت، مصوبات کمیسیون فرهنگی و قانون برنامه ششم اشاره شده است.
رصد یکی از حوزه‌های مهم مطالعات و بررسی‌های استراتژیک بوده است و رصد فرهنگی از الزامات پیاده‌سازی و اجرا سند جامع مهندسی فرهنگی به شمار می‌آید. در این گزارش اصول، مبانی، مفهوم و از همه مهم‌تر روش‌شناسی رصد فرهنگی مورد بررسی قرار گرفته و گام‌ها یا مراحل آن پیشنهاد شده است. همچنین ساختار و سازمان‌دهی مناسب برای اجرای رصد فرهنگی نیز تحلیل شده. این گزارش توسط دکتر ابراهیم حاجیانی نوشته شده است.

گزارش رصد فرهنگی (6)

رصد در نگاه مقام معظم رهبری

این گزارش با استفاده از روش تحلیل مضمون، بیانات و ابلاغیه های مقام معظم رهبری با موضوع رصد را تحت سه مضمون کلیدی، یکپارچه کننده و کلان تحلیل کرده است. در این پژوهش بیانات و ابلاغات معظم له در خصوص رصد مبتنی بر کنش، ذیل دو مضمون کلان دسته بندی شده اند: 1- رصد کنش مدار؛ و 2- رصد واکنش مدار که خود به دو نوع «رصد محیطی» و «رصد سیاستی و گفتمانی» تقسیم می شود.
بنا به دستور معاون اول رئیس‌جمهور و رئیس ستاد هماهنگی نقشه مهندسی فرهنگی کشور، داده‌های فرهنگی کلیه مراکز فرهنگی کشور باید در اختیار مرکز رصد فرهنگی کشور قرار گیرد.
گزارش «بررسی و شناخت ابعاد و شاخص‌های فرهنگی سند چشم‌انداز 1404 ج.ا.ا در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی» توسط علی‌اصغر جعفری و به سفارش معاونت توسعه مدیریت و منابع دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی راهبردی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در سال 1395 تهیه و تدوین‌شده است.
این نوشتار قصد دارد نشان دهد ایرادات نظام کنونی پرداخت یارانه به کتاب و مطبوعات چیست و اگر پرداخت یارانه به این دو حوزه توجیه‌پذیر است، مناسب‌ترین الگو چیست و الزامات تحقق آن کدام است.
در سال ۱۳۹۳، شورای عالی انقلاب فرهنگی متنی تحت عنوان «اصول و سیاست‌های موسیقی در کشور» تدوین کرد؛ اما نخبگان و نمایندگان حوزه موسیقی بر این نظر بودند که در تدوین این سند، جامعه موسیقی نقشی نداشته است. علاوه بر این، سند رویکردی منفی به موسیقی داشته و ملاک‌های تفسیری برای مجریان عرصه موسیقی ارائه کرده است. به دلیل اهمیت این سند و تأثیرگذاری چنین اسنادی بر وضعیت فرهنگ و هنر کشور مقرر شد مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست‌جمهوری با همکاری نمایندگان عرصه موسیقی سند جدیدی تدوین کند که در نهایت در قالب کتاب حاضر منتشر شد.
پژوهش ساماندهی فعالیت‌های فرهنگی دستگاه‌ها و نهادهای دولتی فرهنگی در سال 1384 توسط سید احمد حسینی و تحت نظارت افشار امیری انجام شده است. کارفرمای این پروژه دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی است.

گزارش رصد فرهنگی (۱)

سیاست موسیقی در ایران

در گزارش حاضر ابتدا وضعیت موجود موسیقی ایران در سال 1398 توصیف شده و در ادامه دو رویداد مهم مرتبط با موسیقی در این سال (حواشی پیرامون قانون اخذ مالیات از اجراهای صحنه‌ای و همخوانی آهنگ ساسی مانکن در مدارس) تشریح شده است. به نظر می‌رسد این دو رویداد گویای وضعیت موسیقی کشور از نظر اقتصادی، فرهنگی و وضعیت نهادهای سیاست‌گذاری و متولی است.بر اساس این گزارش موانع بوروکراتیک با ضعف‌های مترتب بر ساختار، بودجه و تخصص در دفتر موسیقی به شکل موانعی برای تغییر وضعیت موجود موسیقی هویدا می‌شود و این دلایل، در پیوند با محدودیت‌های ایجادشده‌ی رسمی در بستر ایدئولوژیک، موجب زوال موسیقی ایرانی در بخش میراثی و فرهنگی می‌شود.در بخش پایانی این گزارش، روندهای آینده بر اساس وضعیت کنونی توصیف شده است.