سیاست‌گذاری در حوزه رسانه و ارتباطات جمعی

آینده‌نگاری رسانه، ابعاد، اصول و روش‌های انجام آن

این گزارش در سال 1394 توسط دفتر مطالعات فرهنگی مرکز پژوهش‌های مجلس تهیه و تدوین‌شده است. گزارش حاضر به مسئله آینده‌نگاری در حوزه رسانه می‌پردازد. موضوعات اصلی مطروحه در این گزارش اصول، قواعد و روش‌های آینده‌نگاری رسانه در دنیای امروز هستند.
طبق نتایج آخرین نظرسنجی ایسپا در خرداد 1401 که با جمعیت مورد مطالعه شهروندان 18 سال به بالای ساکن در مناطق شهری و روستایی کل کشور و نمونه 1541 نفر به شیوه تلفنی اجرا شده است، 78.5 درصد مردم حداقل از یک پیام‌رسان یا رسانه اجتماعی استفاده می‌کنند. این میزان بین جوانان 18 تا 29 سال 96.9 درصد، ساکنین مراکز استان‌ها 86.2 درصد و افراد با تحصیلات دانشگاهی 95.3 درصد است.
در این اینفوگرافی اطلاعاتی از وضعیت ارتباطات در ایران تا پایان سال 1396 ارائه شده است. در آن مقطع جمیعت ایران 80 میلیون و تعداد خانوار 24 میلیون محاسبه شده است. روزنامه اعتماد این اطلاعات را به نقل از وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات منتشر کرده است.
گزارش «بازخوانی امنیت در فرهنگ با تمرکز بر رسانه‌های اجتماعی» توسط نظام بهرامی کمیل نوشته شده و دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی راهبردی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در سال 1396 آن را منتشر کرده است. این گزارش توضیح می‌دهد که امنیت یک کشور مساوی با امنیت همه و برعکس است.
کتاب رسانه اجتماعی اینستاگرام برگرفته از پژوهشی است که با هدف تحلیل تجربه زیسته کاربران اینستاگرام در ایران توسط حسین حسنی در پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات انجام شده است. این کتاب در تابستان ۱۳۹۸ توسط انتشارات پژوهشگاه منتشر شده است.
طبق نظرسنجی ایسپا در تیر ماه سال 1400، جوانان 18 تا 29 سال 75.9 درصد، 54.8 درصد افراد 30-49 سال و 27.3 درصد افراد بالای 50 سال، گفته‌اند از اینستاگرام استفاده می کنند. در واقع با افزایش سن استفاده از اینستاگرام بین کاربران کاهش یافته است. همچنین 70.2 درصد افراد دارای تحصیلات دانشگاهی از اینستاگرام استفاده می کنند. این میزان بین افراد فاقد تحصیلات دانشگاهی 42.4 درصد می‌باشد. 50.9 درصد زنان و 55.2 درصد مردان از اینستاگرام استفاده می کنند.
طبق نتایج نظرسنجی ایسپا، 87.7 درصد جوانان 18- 29 سال، 76.1 درصد افراد 30-49 سال و 46.5 درصد افراد بالای 50 سال، گفته‌اند از واتس آپ استفاده می کنند. در واقع با افزایش سن استفاده از واتس آپ بین کاربران کاهش چشمگیری داشته است. همچنین 87.6 درصد افراد دارای تحصیلات دانشگاهی از واتس آپ استفاده می کنند و این میزان بین افراد فاقد تحصیلات دانشگاهی 61.3 درصد می‌باشد. 70.8 درصد زنان و 72 درصد مردان نیز از واتس آپ استفاده می کنند.
براساس نتایج به دست آمده در آخرین نظرسنجی ایسپا (تیر 1400)، با وجود فیلتر بودن تلگرام 37.2 درصد زنان و 43.6 درصد مردان از تلگرام استفاده می کنند. 59.2 درصد جوانان 18- 29 سال، 40 درصد افراد 30-49 سال و 22.4 درصد افراد بالای 50 سال، گفته‌اند از تلگرام استفاده می کنند. در واقع با افزایش سن استفاده از تلگرام بین کاربران کاهش چشمگیری داشته است. همچنین 55.1 درصد افراد دارای تحصیلات دانشگاهی از تلگرام استفاده می کنند. این میزان بین افراد فاقد تحصیلات دانشگاهی 31 درصد می‌باشد.
طبق نتایج نظرسنجی ایسپا در آذر 1394، 37.5 درصد مردم ایران عضو تلگرام بوده‌اند که این میزان تا فروردین 97 روند صعودی پیدا کرد و به 59.4 درصد رسید. به دلیل فیلتر شدن تلگرام در اردیبهشت 1397، میزان افرادی که از این نرم افزار استفاده می‌کردند در نظرسنجی خرداد 1397 ایسپا به 49.5 درصد کاهش یافت. در واقع فیلترینگ حدود 10 درصد از کاربران تلگرام را کاهش داد. به مرور میزان استفاده از تلگرام کاهش پیدا کرد و در بهمن 1399، 36.3 درصد مردم گفته‌اند از تلگرام استفاده می‌کنند. اما طبق آخرین نظرسنجی ایسپا در تیر 1400، 40.4 درصد مردم بیان کرده اند همچنان از تلگرام استفاده می کنند.
مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران به منظور سنجش میزان استفاده مردم از رسانه‌های اجتماعی، در روزهای 16 تا 20 تیرماه 1400 یک نظرسنجی در مقیاس ملی و با شیوه گردآوری تلفنی اطلاعات انجام داده است. جامعه آماری این نظرسنجی کلیه شهروندان 18 سال به بالای ساکن در مناطق شهری و روستایی کل کشور و تعداد نمونه آن 1585 نفر بوده است.
در اینفوگرافیک پیش رو محبوب ترین شبکه های اجتماعی ایرانی در بین مردم ایران و ضریب نفوذ این پیام رسان ها و شبکه های اجتماعی و مقایسه آن با سایر پیام رسان ها و شبکه های اجتماعی در دیگر کشور ها ارائه شده است. این آمار مربوط به بهمن ماه 1396 است.
مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) 25 تا 28 بهمن 1399 نظرسنجی تلفنی درباره میزان استفاده ایرانیان بالای 18 سال از شبکه های اجتماعی انجام داد که مهم‌‌ترین نتایج این نظرسنجی در اینفوگرافی زیر قابل مشاهده است.
نتایج نظر سنجی ایسپا در بهمن 1395 نشان می‌دهد از هر 10 ایرانی شش نفر در شبکه‌های اجتماعی عضویت دارند و شبکه تلگرام در صدر شبکه‌های اجتماعی قرار دارد و بیشترین افراد عضو نیز از میان افراد تحصیل‌کرده دانشگاهی هستند.