گزارش سیاستی شمارۀ 3

کتاب

معاونت پژوهشی پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات سلسله گزارش‌های سیاستی در مورد مسائل فرهنگی و هنری تدوین کرده است. هر کدام از این گزارش‌ها بر یک حوزه متمرکز است. گزارش حاضر در مورد کتاب است که محمد گرامیان نیک در بهار 1400 آن را تدوین کرده است.
پیمایش «بررسی میزان مطالعۀ شهروندان تهرانی» را پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات در اردیبهشت 1393 انجام داده است. این پیمایش که در شهر تهران با نمونۀ هزار نفری انجام شده است، حاکی از کاهش سرانۀ مطالعۀ شهروندان تهرانی است.
کتاب «گزارش وضعیت هزینه‌کرد فرهنگی خانوار» را نمافر در آذرماه 1401 در 72صفحه منتشر کرده است.
کتاب «نقشۀ وضعیت آموزش و پژوهش؛ گزارشی از وضعیت آموزش و پژوهش صنایع فرهنگی در ایران و جهان» را نمافر در تابستان 1401 منتشر کرده است.
کتاب «داده‌نمای صنعت کتاب» آمارها و داده‌های صنعت کتاب را موردبررسی قرار داده است. این کتاب را نمافر در پاییز 1401 منتشر کرده است.
برنامه‌های حمایت از کتاب‌فروشی‌ها چون معافیت از مالیات و تسهیلات کم‌بهره و طرح‌های فصلی برای جلوگیری از تعطیلی کتاب‌فروشی‌ها عملی شد. این تجربه را ندا زندی مستند کرده است.
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از سال 1393 جشنوارۀ روستاها و عشایر دوستدار کتاب را به‌منظور توسعه و ترویج کتاب‌خوانی در کشور برگزار می‌کند که هر ساله استقبال از آن بیشتر از سال قبل شده است. در آخرین دوره 2050 روستا در این جشنواره شرکت کردند. الناز محمدی این تجربه را مستند کرده است.
گزارش سالانۀ فیدیبو در سال 1400 شهریور 1401 منتشر شده است. در این گزارش علاوه بر کتاب‌های پرفروش، نویسندگان و مترجمان محبوب خوانندگان فیدیبو نیز آورده شده است.
چکیدۀ آمار کتابخانه‌ها در سال تحصیلی 99-1398 را پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) در سال 1400 منتشر کرده است و حمیده بیرامی طارونی آن را تدوین کرده است.
این کتاب مشتمل بر ۱۷ روایت مردم‌شناختی و جامعه‌شناختی از پیاده‌روی اربعین سال ۱۳۹۶ است که با هدف شناخت حیات دینی و اجتماعی کنونی ایرانیان و خاورمیانه و نیز سایر شیعیان زیر نظر دکتر محمدرضا جوادی یگانه و دکتر محمد روزخوش تحقیق و تدوین شده است.

وضعیت اجتماعی، فرهنگی و اخلاقی جامعۀ ایران

میزان مصرف فرهنگی ایرانیان

پیمایش «وضعیت اجتماعی، فرهنگی و اخلاقی جامعۀ ایران» در دو بازۀ زمانی ۱۴ بهمن تا ۷ اسفند ۱۳۹۴ و نیمۀ دوم فروردین ۱۳۹۵ تا مرداد همان سال اجرا شده و گزارش نهایی آن در سال ۱۳۹۶ توسط پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات منتشر شد. مجری این پیمایش غلامرضا غفاری و محمدرضا جوادی یگانه و نظارت علمی بر عهده رضا محبوبی و عبدالله بیچرانلو بود. در اینجا بخش‌هایی از این پیمایش دربارۀ مصرف فرهنگی خانوارهای ایرانی با تاکید بر دو حوزۀ میزان مطالعۀ کتاب و میزان استفاده از فیلم و سریال بررسی شده است.
در اینفوگرافی زیر که خبرگزاری ایرنا طراحی کرده است، مصرف فرهنگی ایرانیان براساس موج سوم پیمایش ملی مصرف کالاهای فرهنگی در سال 1398 آورده شده است.

پیمایش وضعیت اجتماعی، فرهنگی و اخلاقی جامعه ایران

میزان مطالعه و تماشای فیلم ایرانیان

پیمایش «وضعیت اجتماعی، فرهنگی و اخلاقی جامعه ایران» در دو بازه زمانی ۱۴ بهمن تا ۷ اسفند ۱۳۹۴ و نیمه دوم فروردین ۱۳۹۵ تا مرداد همان سال اجرا شده و گزارش نهایی آن در سال ۱۳۹۶ توسط پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات منتشر شد. مجری این پیمایش غلامرضا غفاری و محمدرضا جوادی یگانه و نظارت علمی بر عهده رضا محبوبی و عبدالله بیچرانلو بود.
سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان اصفهان استان‌های کشور را براساس آمارهای مرکز آمار ایران از تعداد کتاب‌های منتشرشده رتبه‌بندی کرده است. در این رتبه‌بندی بیشترین تعداد کتاب‌های تألیفی در استان تهران منتشرشده است.
هرچند کالاهای فرهنگی بر همۀ افراد تأثیر دارد اما به سبب تأثیرپذیری بیشتر گروه‌های جوانان و کودکان، در مطالعات و سیاست‌گذاری‌ها این گروه‌ها اهمیت بیشتری دارند. ازهمین‌رو در این گزارش تولید و مصرف کالاهای فرهنگی کودکان مدنظر قرار گرفته است. تولید کالاهای فرهنگی در حوزۀ کودکان به چه صورت است؟ میزان مصرف هر کدام از کالاهای فرهنگی در کودکان چقدر است؟
طاقچه یک کتابفروشی و کتابخانۀ دیجیتال است. در گزارش سالانۀ سال 1399 طاقچه آورده شده که تعداد کتاب‌های خوانده‌شدۀ سال 1399 نسبت به سال 1398 در طاقچه با 380% رشد، تقریباً 5برابر شده است.
فیدیبو اوّلین و بزرگ‌ترین پلتفرم آنلاین کتاب الکترونیک و صوتی در ایران است که از سال 1392 آغاز به کار کرد. اکنون اپلیکیشن فیدیبو حدود 3میلیون نصب دارد و 1180 ناشر نیز با آن همکاری می‌کنند. میانگین مطالعۀ کاربران فیدیبو 8ساعت در روز ثبت شده است.
سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان اصفهان براساس آمارهای مرکز آمار ایران استان‌های کشور را براساس شاخص‌های آماری رتبه‌بندی کرده است. در این رتبه‌بندی بیشترین تعداد کتابخانه در استان تهران و پس از آن در اصفهان قرار دارد. کمترین کتابخانه‌های عمومی نیز در قم قرار دارد.