گفتگوی روزنامه ایران با عماد افروغ، عضو کارگروه رصد فرهنگی کشور

باید شکاف بین فرهنگ رسمی و عمومی را رصد کنیم

تاکنون چهار جلسه کارگروه رصد فرهنگی تشکیل شده و اولین جلسه آن در دولت سیزدهم به‌زودی تشکیل خواهد شد. به همین مناسبت روزنامه ایران با عماد افروغ (جامعه‌شناس و عضو کارگروه رصد فرهنگی) گفتگویی انجام داده است که متن آن در سایت مرکز رصد فرهنگی کشور بازنشر می‌شود.
موضوع اصلی این کتاب جوک و شوخی‌های زبانی است. دلیل اهمیت یافتن جوک، آن است که ساختاری به ظاهر ساده و اندازه‌ای کوچک دارد و می‌توان به عنوان یکی از کوچک‌ترین واحدهای اطلاعاتی تکثیرشونده در زمینه‌ی فرهنگ مورد وارسی قرار گیرد.
پژوهش «بررسی تجربی اخلاق کار در ایران» توسط محمد حبیبی در سال ١٣٧٦ انجام پذیرفته و گروه تحقیق با سنجش ١٧ متغیر در نمونه‌ای ١٦٩٨ نفره در شهرهای تهران، یزد و کرمانشاه به ‌اندازه‌گیری اخلاق کار در ایران پرداخته است. کارفرمای این پژوهش مرکز پژوهش‌های بنیادی بوده ولی نتایج آن انتشار عمومی نیافته است. بخشی از یافته‌های این پژوهش به نقل از پژوهش «ویژگی‌های فرهنگ ملی و اسلامی» نوشته مسعود موحدی، منتشر شده توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی، سال ۱۳۸۳ بازنشر می‌شود.
کتاب «سیمای فکری مرگ در بین ساکنین شهر تهران» نوشته دکتر رضا تسلیمی طهرانی توسط انتشارات نیو منتشر شده است، این کتاب در برگیرنده چهار فصل «تحقیق در حوزه جامعه شناسی مرگ و مردن»، «نظریه جامعه شناختی مرگ و مردن»، سیمای مرگ در بین ساکنین شهر تهران»، «نتیجه گیری نهایی: مرگ، دین و سبک زندگی» و مشتمل بر 189 صفحه است.

گزارش رصد فرهنگی (۱4)

فرهنگ اقتصادی ایرانیان

فرهنگ اقتصادی عبارت است از نگرش‌ها، گرایش‌ها، رفتارها و کنش‌های اقتصادی افراد در یک اجتماع و هر آنچه که افراد در مورد پدیده‌های اقتصادی می‌اندیشند و در حوزة اقتصاد عمل می‌کنند. گزارش حاضر سعی دارد بر مبنای یافته‌های حاصل از پژوهش‌های دیگر به توصیف فرهنگ اقتصادی ایرانیان بپردازد. این گزارش توسط دکتر خیام عزیزی مهر، عضو هیئت علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران نوشته شده است.
در چند دهه اخیر در ایران مباحثی درباره کم‌رنگ ‌شدن اخلاق و ویژگی‌های اخلاقی در کشور به‌وجود آمده است و برخی از محققین و اندیشمندان بر این باورند که جامعه در مسیر زوال اخلاقی قرار گرفته است؛ گرچه برخی دیگر معتقدند روند کلی زندگی مدرن در تمام جوامع به این سمت رفته است و مشکلات اخلاقی را ناشی از سازمان و ساختار اجتماعی و فرهنگی جامعه ایرانی قلمداد می‌کنند. از اینرو گزارش رصد ارزش‌های اخلاقی در جامعه ایران (بررسی روند تغییر ارزش‌های اخلاقی در طی چند دهه اخیر) تلاش کرده با بررسی داده‌ها، اطلاعات و نتایج پیمایش‌های ملی به بررسی وضعیت اخلاق در جامعة ایران بپردازد و به این سوال پاسخ دهد که وضعیت اخلاق در جامعه ایرانی با تمام مناقشاتی که درباره اخلاق، تعریف آن و مرزبندی‌های معرفت‌شناختی‌اش وجود دارد؛ چگونه است؟ این گزارش توسط سجاد یاهک و سما کشاورز دیزجینی نوشته شده است.

گزارش رصد فرهنگی (10)

وضعیت نشاط اجتماعی در ایران

نشاط و شادی از مهم‌ترین مولفه‌های درونی و عاطفی تعیین‌کننده کیفیت زندگی انسان معاصر است که موجب پویایی و تحرک جامعه و شکوفایی استعدادها شده و به عنوان پدیده‌‌ی اچتماعی اثرگذار در کاهش آسیب‌ها و مسائل متعدد در سطح خرد و کلان مطرح می‌شود. طبق داده‌های مربوط به نشاط جامعه ایران هرچند میزان شادی ایرانیان در دوره‌های زمانی اتجام پیمایش‌ها مقادیر متفاوتی به دست آمده؛ اما به صورت کلی، متوسط رو به پایین بوده که وضعیت نامطوب جامعه ایران در این زمینه استنباط می‌شود.
گزارش وضعیت اجتماعی و فرهنگی ایران حاوی مجموعه ای از آخرین اطلاعات اجتماعی و فرهنگی کشور است که تهیه و انتشار آن توسط مرکز آمار ایران از بهار سال 1399 آغاز شده است.
موج دوم پیمایش سرمایه اجتماعی کشور در سال ۱۳۹۳ در دفتر طرح‌های ملی پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات طراحی و اجرا شد. در این موج سرمایه اجتماعی در مناطق شهری و روستایی در سه سطح کلان، میانه و خرد سنجیده شده است.
پژوهش «بررسی زمینه‌ها و راهکارهای ارتقاء نشاط اجتماعی در ایران» توسط موسی عنبری و با نظارت کمیسیون اجتماعی دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی در سال 1391 انجام‌شده است. کارفرمای این پروژه مرکز مطالعات راهبردی شورای عالی انقلاب است.
مرکز آمار ایران در سال 1396 پیمایشی در میان ایرانیان 15 سال به بالا انجام داد که چکیده ای از نتایج آن در اینفوگرافی زیر ارائه شده است.
مرکز مطالعات راهبردی شورای عالی انقلاب فرهنگی در پژوهشی به تحلیل وضعیت کلان فرهنگ کشور پرداخته است. در مطلب حاضر مهم‌ترین نکات این پژوهش آمده. این پژوهش در سال 1389 انجام شده است.
شورای عالی انقلاب فرهنگی در سال 1385 سفارش انجام پژوهشی را برای بررسی و تحلیل وضعیت شاخص‌های فرهنگی در مناطق روستایی کشور داد که عباس امینی فسخودی و جعفر خورسندی آن را انجام دادند. با وجودی که پانزده سال از انجام این پژوهش می‌گذرد ولی چون جزو معدود پژوهش‌هایی است که تصویری از وضعیت فرهنگی مناطق روستایی استان‌های مختلف کشور ارائه می‌دهد حائز اهمیت است.