مرکز رصد فرهنگی کشور | دین

چارچوب کلی سیاست‌گذاری نماز جمعه مبتنی بر اندیشه فرهنگی آیت‌الله خامنه‌ای

2025-04-20T10:30:00Z

نماز جمعه به‌عنوان یکی از مهم‌ترین نهادهای مذهبی، فرهنگی و سیاسی اسلام، ظرفیت عظیمی برای فرهنگ‌سازی دارد. این پژوهش به بررسی چارچوب سیاست‌گذاری نماز جمعه و ویژگی‌های کلان آن با تأکید بر اندیشه فرهنگی آیت‌الله خامنه‌ای می‌پردازد و نقش امام‌جمعه را به‌عنوان هدایت‌گر فرهنگی با ویژگی‌هایی چون «رفتار پدرانه» و «تقوای عملی» مورد تحلیل قرار می‌دهد. مقاله پیش رو در وبگاه پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات در فروردین 1404 منتشرشده است.

سیاست‌گذاری‌های ناکارآمد در حوزۀ مسجد و مدرسه؛ تأملی بر شکاف میان کارکردهای تربیتی دو نهاد

2025-02-18T11:53:00Z

این مقاله به بررسی سیاست‌گذاری‌های تربیتی نهادهای مسجد و مدرسه در ایران پس از انقلاب اسلامی می‌پردازد و نشان می‌دهد که باوجود چالش‌ها، فرصت‌هایی برای بهبود همکاری و هم‌افزایی میان این دو نهاد وجود دارد. یافته‌ها حاکی از آن است که با ایجاد یک نقشه جامع و یکپارچه، می‌توان به تقویت هر دو نهاد و ارتقای کارکردهای تربیتی آن‌ها کمک کرد و شکاف‌های موجود را کاهش داد این مقاله در وبگاه پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات در مهر 1403 منتشرشده است

تحلیل روند تغییرات دین‌داری در ایران

2025-01-27T10:37:00Z

پژوهش «تحلیل روند تغییرات دین‌داری در ایران» به تلاش سیدعباس اسدی مله‌خان در وبگاه گروه بررسی‌های راهبردی در بهمن 1403 به سفارش انجمن میراث اسلامی تهیه و منتشرشده است؛ این پژوهش تحلیلی ثانویه بر پیمایش‌های ملی در حوزه دین‌داری در ایران از سال 1353 تا 1402 داشته است.

بررسی اهداف، وظایف و اختیارات وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی: حوزه صنایع دستی

2025-01-26T11:24:00Z

پژوهش«بررسی اهداف، وظایف و اختیارات وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی: حوزه صنایع دستی» به تلاش امیرحسین اسکندری در مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی تهیه و منتشر شده است، در این گزارش به تحلیل و بررسی احکام حوزه صنایع دستی ماده (4) لایحه اهداف، وظایف و اختیارات وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی پرداخته شده است.

ارزیابی مدل‌های سنجش دین‌داری ایرانیان در پیمایش‌های ملی

2025-01-26T10:34:00Z

پژوهش «ارزیابی مدل‌های سنجش دین‌داری ایرانیان در پیمایش‌های ملی» به همت سید حسنعلی سیاحی‎‌زاده‌فرد در مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی تهیه و منتشرشده است.

رویداد ملی فرهنگ و هنر مساجد ایران (فهما)

2024-04-20T09:36:00Z

طرح فهما (رویداد ملی فرهنگ و هنر مساجد در ایران) برای توسعۀ برنامه‌های کانون‌های فرهنگی مساجد اجرا شد. گزارش حاضر تجربۀ طرح فهما را مستند کرده است.

درآمدی به مسئلۀ حجاب

2024-02-10T06:49:00Z

گزارش «درآمدی به مسئلۀ حجاب؛ به‌سوی سیاست‌گذاری تقنین» تحلیلی براساس آخرین داده‌های فرهنگی است که خرداد 1402 منتشر شده است.

حجاب و کشف حجاب در تهران

2024-02-10T06:38:00Z

گزارش «حجاب و کشف حجاب در تهران» در تایستان 1402 منتشر شده است. این گزارش براساس پیمایش میدانی سنجش روان‌شناختی رفتار حجاب و کشف حجاب بانوان شهر تهران نگاشته شده است.

بررسی بخش دوم لایحه بودجه سال 1404 کل کشور؛ حوزه دین، ارشاد اسلامی و اوقاف

2025-04-08T10:42:00Z

مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی در اسفند 1403 پژوهشی منتشر کرده است که نشان می‌دهد؛ مجموع اعتبارات دستگاه‌های دین در لایحه بودجه سال ۱۴۰۴ به بیش از ۴۰ هزار میلیارد تومان رسیده و با رشد ۲۵.۳درصدی نسبت به سال گذشته، نشان‌دهنده توجه بیشتر به این حوزه است. همچنین، محوریت بخشیدن به اسناد کلان سیاستی می‌تواند به بهبود انضباط دستگاهی و افزایش شفافیت عملکردی کمک کند.

تحلیل نگرش رهپویان پیاده‌روی اربعین؛ مرور آماری چالش‌ها و ظرفیت‌ها

2024-10-06T11:59:00Z

گزارش تحلیل نگرش رهپویان پیاده‌روی اربعین یکی‌دیگر از گزارش‌های مرکز رصد فرهنگی کشور، که به کوشش محمدحسین علیمردانی و علی فلاحی تهیه شده است و به مرور برخی از مهم‌ترین مطالعات کمی و کیفی مرتبط با پیاده‌روی اربعین پرداخته و تلاش شده تا به‌تحلیل ابعاد مختلف این رویداد از منظرهای گوناگون فرهنگی، اجتماعی و سیاسی بپردازد.

مردم و مسجد؛ ارزیابی الگوهای حضور نمازگزاران در مساجد

2024-09-25T12:26:00Z

گزارش مردم و مسجد با نگاهی علمی و فرهنگی به بررسی حضور نمازگزاران در مساجد پرداخته است، این گزارش به همت فاطمه‌سادات فیروزآبادی و علی فلاحی در شهریور 1403 برای مرکز رصد فرهنگی کشور تهیه شده است.

فرهنگ وحدت اسلامی ایرانیان

2024-02-05T09:57:00Z

گزارش «فرهنگ وحدت اسلامی ایرانیان» که دربردارندۀ نتایج نظرسنجی درابن‌باره است، در مهر 1402 منتشر شده است.

نوجوانان تهران و مسجد

2024-02-05T08:52:00Z

گزارش «نوجوانان تهران و مسجد؛ بررسی وضعیت ارتباط نوجوانان تهران و مسجد» تیرماه 1402 منتشر شده است.

مسجد در ایران

2023-11-25T08:03:00Z

در گزارش حاضر ابتدا آماری از وضعیت مساجد در سطح ملی و استانی و جهانی ارائه می‌شود. سپس با استفاده از پیمایش‌های ملّی، جایگاه مسجد در رفتار دینی و اجتماعی بررسی می‌شود.

پیمایش ملی «فرهنگ وحدت اسلامی»

2023-10-14T09:13:00Z

براساس یافته‌های پیمایش ملی «فرهنگ وحدت اسلامی»، بیش از ۹۱درصد پاسخ‌گویان، بی‌حرمتی به مقدسات اسلامی را کاری اشتباه و ناشایست می‌دانند و بیش از ۹۶درصد مردم هم معتقدند باید در جامعه به عقاید مذهبی همۀ افراد از مذاهب مختلف اسلامی احترام گذاشت.

۱۷ هزار باب مسجد اهل سنت در ایران

2023-09-10T10:33:00Z

براساس آخرین داده‌های مرکز رصد فرهنگی کشور، بیش از ۱۷ هزار باب مسجد اهل سنت در ایران وجود دارد.

اولین پیمایش رفتارشناسی حجاب در تهران انجام شد

2023-09-02T09:32:00Z

جدیدترین گزارش مرکز رصد فرهنگی کشور براساس اولین پیمایش سنجش روان‌شناختی رفتار حجاب و کشف حجاب بانوان در ایران منتشر شد.

از گزارش «وضعیت فرهنگی ارتباطی محرم ۱۴۴۵» در ایلام رونمایی شد

2023-08-29T09:07:00Z

محمد اصغری، مدیر اجرایی مرکز رصد فرهنگی کشور گفت: در جدیدترین گزارش مرکز رصد فرهنگی کشور، بر اساس تجمیع داده‌های پژوهشی مراکز مختلف، چیزی حدود ۷۲ درصد از افراد بالای ۱۸ سال شیعه ایرانی برای زیارت اربعین ابراز تمایل کرده‌اند. این عدد تقریبا مشابه سال گذشته است.

حجاب در ترکیه

2023-05-09T09:19:00Z

این گزارش که براساس جدیدترین داده‌های آماری وضعیت حجاب در جمهوری ترکیه تهیه شده، ضمن مروری بر تاریخ مجادله بر سر حجاب در ترکیه از دوران آتاتورک تا به امروز، به صنعت و بازار حجاب در ترکیه می‌پردازد و توصیفی از مسائل امروزین حجاب در ترکیه ارائه می‌کند. درنهایت نیز با تکیه بر داده‌های جدیدالانتشار، مروری جامع بر وضعیت حال حاضر حجاب در ترکیه ارائه می‌دهد.

تحویل‌گرایی در مطالعات جامعه‌شناختی دین

2023-04-09T08:35:00Z

مقالۀ «تحویل‌گرایی در مطالعات جامعه‌شناختی دین» را علی‌رضا شجاعی‌زند نوشته و در نشریه قبسات در بهار 1398 منتشر شده است.

سنجش میزان مرجعیت‌گرایی دینی و خوداتکایی دینی

2023-04-09T08:35:00Z

مقالۀ «سنجش میزان مرجعیت‌گرایی دینی و خوداتکایی دینی (مطالعۀ دو نسل پس از انقلاب اسلامی-گروه‌های سنی 15 تا 30 سال و 50 تا 65 سال)» را مسیح علی‌پور، حسن محدثی گیلوایی و الله‌کرم کرمی‌پور نوشته‌اند و در شمارۀ 45 فصلنامۀ مطالعات فرهنگ-ارتباطات در بهار 1398 منتشر شده است.

عرفی شدن و زندگی روزمره

2023-04-08T08:46:00Z

مقالۀ «عرفی شدن و زندگی روزمره» را عباس وریج کاظمی و مهدی فرجی نوشته‌اند و در شمارۀ 21 نامۀ علوم اجتماعی در سال 1382 منتشر شده است.

کرونا و امر دینی

2023-03-12T08:43:00Z

«کرونا و امر دینی» گزارشی از چالش‌های دین و دینداری در مواجهه با پاندمی کرونا در ایران (30 بهمن 1398- 30 خرداد 1399) است که محسن حسام مظاهری آن را زیر نظر پژوهشکدۀ فرهنگ پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات نوشته است.

خودزندگی‌نامه‌ها در جامعه‌شناسی

2023-03-12T08:43:00Z

مقالۀ «خودزندگی‌نامه‌ها در جامعه‌شناسی؛ سنخ‌شناسی اجتماعی خودزندگی‌نامه‌های حوزویان» را مهدی سلیمانیه، سارا شریعتی، محمدرضا جوادی یگانه و مهدی اعتمادی‌فرد نوشته‌اند و در بهار 1398 در فصلنامۀ انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات منتشر شده است.

بررسی وضعیت دینداری در ایران

2023-02-28T08:39:00Z

مقالۀ «بررسی وضعیت دینداری در ایران: (با تأکید بر داده‌های پیمایش‌های سه دهۀ گذشته)» مهدی فرجی و عباس کاظمی نوشته‌اند و در تابستان 1388 در فصلنامۀ تحقیقات فرهنگی ایران منتشر شده است.

نقد و ارزیابی «گویه‌های به‌کاررفته» در پیمایش‌های دینداری در ایران

2023-02-20T09:56:00Z

مقالۀ «نقد و ارزیابی گویه‌های به‌کاررفته در پیمایش‌های دینداری در ایران» را علی رضا شجاعی‌زند نوشته است و تابستان 1393 در فصلنامۀ راهبرد فرهنگ منتشر شده است.

آماده‌سازی مقیاس دینداری و ارزیابی سطوح دینداری اقشار مختلف

2022-12-05T11:46:00Z

پیمایش «آماده‌سازی مقیاس دینداری و ارزیابی سطوح دینداری اقشار مختلف جامعۀ ایران (مراکز استان‌ها)» در سال 1387 در مؤسسۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران انجام شد. مجری این طرح محمد خدایاری‌فرد بوده است.

دینداری ایرانیان

2022-10-24T10:50:00Z

گزارش دینداری ایرانیان که در زیر ارائه می‌شود مربوط به پیمایش ملی 1395 است که با مدیریت عباس کاظمی و مهدی فرجی در سازمان تبلیغات اسلامی انجام شده است.

سنجش دینداری ایرانیان

2022-10-23T11:40:00Z

پیمایش ملی سنجش دینداری ایرانیان در مرکز افکارسنجی دانشجویان (ایسپا) در سال 1388 انجام شده و محقق اصلی این طرح محمدرضا طالبان بوده است.

دینداری ایرانیان

2022-10-23T10:58:00Z

پیمایش ملی دینداری ایرانیان در سال 1389 به مدیریت عباس کاظمی و مهدی فرجی در سازمان تبلیغات اسلامی انجام شده است.

روایت پیاده‌روی اربعین

2022-09-12T08:40:00Z

این کتاب مشتمل بر ۱۷ روایت مردم‌شناختی و جامعه‌شناختی از پیاده‌روی اربعین سال ۱۳۹۶ است که با هدف شناخت حیات دینی و اجتماعی کنونی ایرانیان و خاورمیانه و نیز سایر شیعیان زیر نظر دکتر محمدرضا جوادی یگانه و دکتر محمد روزخوش تحقیق و تدوین شده است.

پیاده‌روی اربعین: تأملات جامعه‌شناختی

2022-09-12T08:11:00Z

کتاب «پیاده‌روی اربعین؛ تأملات جامعه‌شناختی» مجموعه مقالات از نویسندگان مختلف است که به کوشش محسن حسام مظاهری گردآوری شده است و محمدرضا فخر روحانی در مطلب زیر این کتاب را به‌طورمختصر معرفی کرده است.

خیر دینی به‌مثابۀ تجربۀ دینی؛ بازتعریفِ گونه‌های تجربۀ دینی با مطالعه در آیین پیاده‌روی اربعین

2022-09-12T07:01:00Z

مقالۀ حاضر به بزرگ‌ترین اجتماع دینی مسلمانان که هرساله به مناسبت چهلمین روزِ واقعۀ عاشورا با پیاده‌روی به‌سوی کربلا، در آیین پیاده‌روی اربعین شکل می‌گیرد، می‌پردازد. این مقاله را محمدرضا پویافر نوشته و در فصلنامۀ تحقیقات فرهنگی ایران، دورۀ 13، شمارۀ 2، تابستان 1399 منتشر شده است.

مشهد تا کربلا؛ مطالعۀ کیفیِ دو آیین پیاده‌روی زیارتی آخر صفر (مشهد) و اربعین (کربلا)

2022-09-12T06:25:00Z

مقالۀ حاضر در پی مقایسۀ بین الگوی تجربۀ زیارت در دو آیین زیارتی «پیاده‌روی اربعین» و «پیاده‌روی زیارتی آخر صفر به مشهد» می‌تواند شناخت مناسبی از الگوهای زیارتی شیعیان به‌ویژه ایرانیان به دست دهد. این مقاله را محمدرضا پویافر، سعیده داوری مقدم و زینب محمدزاده نوشته‌اند و در نامۀ فرهنگ و ارتباطات، سال پنجم، شمارۀ 1 (پیاپی 9)، پاییز و زمستان 1399 منتشر شده است.

نگاهی به تحولات دینداری در ایران

2022-09-11T11:01:00Z

در سال‌های اخیر کمیّت و کیفیت دینداری ایران محل نزاع محققان بوده است. پژوهشکده فرهنگِ پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات در سال 1397، مناظرهای دربارۀ این موضوع میان دکتر محمدرضا طالبان و دکتر حسن محدثی ترتیب داد. دکتر محدثی گزارشی کتبی از این مناظره ارائه کرد. پس از آن، دکتر محمدرضا پویافر با افزودن شواهد و تحلیل‌هایی این گزارش را بازنویسی کرد. متن نهایی همان زمان در نسخه‌های محدودی منتشر شد و اکنون به شکل عمومی بازنشر می‌شود. بدیهی است که باتوجه‌به زمان تدوین متن، همۀ شواهد و داده‌های تجربیِ مورداستناد در این گزارش به پیش از سال 1397 تعلق دارند.

کارکردهای چندگانهٔ مدرن مساجد تهرانِ امروز

2022-07-20T11:20:00Z

ستار پروین و عبدالحسین کلانتری در سال 1392 پژوهشی با عنوان «بررسی کارکردهای چندگانه مدرن مساجد تهران امروز: مطالعه موردی مسجد جامع شهرک غرب» برای مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران انجام دادند که یافته‌های مهم آن به همراه متن کامل گزارش منتشر می‌شود.

پیمایش ملی سنجش دینداری ایرانیان (بُعد سوم: اخلاقی)

2022-02-12T10:36:00Z

در چیکده‌های پیشین از پیمایش ملی سنجش دینداری ایرانیان گویه‌های مربوط به سنجش بُعد اصول اعتقادی و عاطفی ارائه شده بود. در بخش سوم گویه‌های بُعد اخلاقی ارائه شده است.

پیمایش ملی سنجش دینداری ایرانیان (بُعد دوم: عاطفی)

2022-02-12T09:03:00Z

در چیکده نخست از پیمایش ملی سنجش دینداری ایرانیان بعد اول این پیمایش یعنی گویه‌های مربوط به سنجش اصول اعتقادی ارائه شد. در چیکده دوم؛ گویه‌های مربوط به بعد دوم یعنی عاطفی ارائه شده است.

پیمایش ملی سنجش دینداری ایرانیان (بُعد اول: اعتقادی)

2022-02-12T08:18:00Z

پیمایش ملی سنجش دینداری ایرانیان در سال 1388 توسط مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) انجام شد. محقق این طرح محمدرضا طالبان دانشیار گروه جامعه‌شناسی انقلاب اسلامی پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی است. مرکز رصد فرهنگی طی چند مطلب بخش‌هایی از این گزارش را به همراه متن کامل آن منتشر می‌کند.

میزان اعتقاد به خدا

2022-01-15T08:47:00Z

مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) در سال 1388 پیمایش ملی سنجش دینداری ایرانیان را انجام داد که برخی از یافته‌های آن به تدریج در وب‌سایت مرکز رصد فرهنگی منتشر خواهد شد. محقق این طرح محمدرضا طالبان بوده است.

رابطه دین‌داری و بزهکاری

2021-11-29T10:52:00Z

محمدرضا طالبان در سال‌های 1378-1377 مطالعه‌ای در نمونه‌ای ٣٨٤ نفری از دانش‌آموزان دختر و پسر مدارس یک منطقه از تهران با عنوان «دین‌داری و بزهکاری در میان جوانان دانش‌آموز» انجام داده است. این پژوهش در سال 1380، توسط پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات منتشرشده است.

آسیب‌شناسی کارکرد‌ی نهادهای فرهنگی دینی

2021-10-09T12:26:00Z

بازنگری و بازسازی یا نوسازی ساختاری نهادهای فرهنگی / دینی امروزه به عنوان «مسئله فرهنگی» جدی‌ای تلقی شده است که خسرو طالب‌زاده در گزارشی با عنوان «بررسی نهادهای فرهنگی برخوردار از بودجه فرهنگی با تاکید بر نهادهای فرادولتی» به آن پرداخته است. این گزارش در سال 1399 توسط پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات منتشر شده است.

آسیب‌شناسی برنامه‌های گفت‌وگومحور دینی تلویزیون

2021-07-11T11:31:00Z

این پژوهش در سال 1398 توسط زهرا ترکاشوند انجام‌شده و ناشر آن پژوهش پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات است.

دینداری در بحران کرونا

2021-06-02T08:36:00Z

نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد در دوران کرونا، تغییرات اساسی در بنیان اعتقادات دینی مردم رخ نداده است و برخی مناسک مانند دعا کردن و اهمیت خدا در زندگی بیشتر نیز شده است.